Wat is hoogsensitiviteit?

Hoogsensitiviteit of hooggevoeligheid, daar heb je vast wel eens van gehoord. Maar wat is het nou eigenlijk en wat niet? In dit artikel ga ik daar wat dieper op in en vind je naast de kenmerken van hoogsensitieve personen ook wat tips om hier mee om te kunnen gaan!

Hoogsensitiviteit is een kenmerk van een persoon, het betekent dat iemand intens prikkels registreert en deze diep verwerkt. Het is genetisch/erfelijk en een tijd terug werd uit een onderzoek duidelijk dat ongeveer 15-20% van de populatie hieronder valt. Je kunt dus stellen dat HSP’ers (zoals hoogsensitieve personen genoemd worden) hoger sensitief zijn dan de rest van de bevolking.

Hoe uit dat zich?

Als je sensitiever bent, ontvang je meer prikkels (van buiten) dan een gemiddeld persoon en verwerkt ze ook anders (van binnen), maar dat kan zich op allerlei manieren uiten.

Aanvoelen & Empathie
Als je meer voelt dan de gemiddelde persoon, betekent het vaak ook dat je andere mensen, ruimtes en sferen beter aanvoelt. Dat wilt zeggen dat je snel een idee kan krijgen of iets bijvoorbeeld blijheid, rust, stress, verdriet of pijn ‘uitstraalt’.
Vanwege dat een HSP’er meer kan aanvoelen, is het ook makkelijker om zich in te voelen in anderen, omdat dit duidelijker en dieper binnenkomt. HSP’ers houden daarom over het algemeen graag rekening met de ander, betrekken diens gevoel bij de situatie en houden van eerlijkheid omdat dat overeenkomt met wat er van binnen gevoelt wordt.

Meer input kost energie
De prikkels die je als hoogsensitief persoon binnen krijgt zijn veel en worden subtiel verwerkt. De meeste HSP’ers hebben dan ook een aantal dingen waar ze last van kunnen krijgen als het teveel wordt. Denk aan:
– storende geluiden / harde muziek
– fel of flikkerend licht
– kriebelende kleding
– tijds- of prestatiedruk
– aanraking en pijn
– drukte/bezigheid om je heen (in klas, kantoor etc..)
– voeding (denk aan bepaalde stofjes of caffeine en alcohol)
Dit kan bijvoorbeeld enorm afleiden of ervoor zorgen dat je niet normaal bezig kan houden met wat je wilt. Maar daarnaast kost het meestal ook veel energie, waardoor de energievoorraad eerder op is dan bij een gemiddeld persoon en HSP’ers dus vaker moeten rusten en bijkomen om die energie weer terug te krijgen.

Subtielere schakering: genieten!
De andere kant van de medaille is dat je door de diepere verwerking ook subtieler input waarneemt. Zo kan een HSP’er heel erg genieten van bijvoorbeeld kunst, muziek, literatuur/verhalen, films etc. Of van het samenzijn en bijvoorbeeld een kwetsbaar en open gesprek met een ander hebben.

Zingeving
Vanwege dat er meer gevoeld wordt, vinden de meeste HSP’ers het fijn om zich bezig te houden met werk en activiteiten waarbij ze de zin er van voelen. Om die reden zie je veel mensen in de dienstenbranche, bijvoorbeeld de zorg. Maar evengoed kun je ze vinden in bijvoorbeeld creatieve of kunstzinnige beroepen, waar de fijngevoeligheid en diepere verwerking waardevol zijn.

Omgaan met de omgeving

Je kan je vast wel voorstellen dat de grens tussen de prikkels van buiten en je eigen energie/gevoel van binnen wel eens lastig is voor HSP’ers, omdat de omgeving zoveel aandacht kan trekken en energie kan kosten. De valkuil als je hoogsensitief bent is dat je zoveel aandacht aan de buitenwereld geeft, dat je niet meer op jezelf let of voor jezelf kiest, omdat je daar te weinig ruimte voor maakt. Het is dus heel belangrijk dat je leert checken bij jezelf waar die grens ligt, bijvoorbeeld als je je even niet goed voelt maar het liefste eigenlijk al ervoor. Daarnaast is het handig om te leren hoe je je eigen grenzen stelt, zodat je niet jezelf en je energie kwijtraakt.

Het betekent ook dat mensen die hoogsensitief zijn ook een grotere kans hebben opdingen zoals burn-out, depressie, angststoornissen e.d., bijvoorbeeld wanneer ze niet in een fijne omgeving werken/leven of niet goed hebben leren omgaan met hun gevoeligheid.

Wat is het NIET ?

Om even wat misverstanden de wereld uit te helpen, is het ook handig om te weten wat het niet is. Er kunnen meerdere kenmerken of uitingen naast elkaar bestaan in een mens. Soms zijn er overeenkomsten, maar per definitie is dat niet per se wat het is. Hoogsensitiviteit is:

  • Niet verlegen (maar veel HSP’ers zijn soms wel wat afwachtend)
  • Niet introvert
    (er zijn ook extraverte HSP’ers, of die juist blij worden van prikkels)
  • Niet paranormaal/zweverig
    (maar een kleine groep HSP’er zijn spiritueel ingesteld)
  • Niet overemotioneel
    (kan gebeuren als prikkels teveel worden en energie te weinig is)
  • Niet lief tegen iedereen
    (HSP’ers hebben juist een groot rechtvaardigheidsgevoel)
  • Niet alleen vrouw
    (50%, maar helaas wordt mannen vaak geleerd niet te voelen)
  • Niet mensen die overal over klagen
    (eerder geneigd om terug te trekken of stug door te gaan)
  • Niet een ziekte of stoornis
    (je hoeft niet behandeld te worden, het is ook geen diagnose/term die een arts gebruikt)

Hoogsensitief of hooggevoelig: synoniemen?

Over het algemeen worden de termen hoogsensitief en hooggevoelig beide voor hetzelfde gebruikt. Sommige coaches/therapeuten gebruiken hooggevoelig als een term voor overgevoelig/overemotioneel. Ik gebruik zelf het liefst hoogsensitief omdat dit ook in het Engels zo gebruikt wordt (highly sensitive person, geopperd door de bekende Elaine N. Aaron), en ook omdat het woord gevoel nog wel eens anders opgevat wordt (bijvoorbeeld vanuit emotie), waar sensitief echt meer draait om de sense, dus het opnemen/waarnemen van dingen.

Wat kan een hoogsensitief persoon doen om er mee om te leren gaan?

Zoals je hierboven al kon lezen, gaat het vaak om grenzen aanvoelen en stellen en de energiebalans goed te houden. Het verschilt natuurlijk per persoon hoe dat het beste aangepakt kan worden, want de ene HSP’er is de andere niet.
Praktisch gezien kan je op de volgende dingen letten:

  • Neem voldoende rust om je prikkels te verwerken
  • Neem voldoende tijd voor activiteiten waar jij energie van krijgt
    (in verhouding met wat je eigenlijk voor anderen doet)
  • Vertel dat je soms tijd nodig hebt om een beslissing te nemen
    (en zeg dus ook niet te snel ja of nee)
  • Pas op voor activiteiten waarvan je denkt dat ‘het moet’, kies ook voor jezelf
  • Ontdek trucs om minder last van de fysieke prikkels te krijgen. (labels uit kleding knippen, geluidsdempende koptelefoons e.d.)
  • Ga als het kan een plek opzoeken waar je je fijn voelt en vraag of geef aan als je iets niet zo fijn vindt zodat een ander rekening met je kan houden.
  • Laat een ander op een normale manier weten wat je voelt, houd het niet alleen maar in je totdat het er op een pijnlijke manier uit komt.
    En houd het bij jezelf, wat jij voelt.
  • Weet dat als iets te heftig wordt, dat door gevoel komt en niet per se doordat de situatie zo slecht is. Als iets qua input teveel is geworden, ga dan de rust opzoeken en geef je er aan toe, na een tijd voel je je vanzelf weer beter.
  • Ga niet alles uit de weg. Als mens heb je ook behoefte aan verbinding en activiteiten die je blij maken, ook al kost het energie.
  • Weet dat het altijd een deel van je is. Als je leven lekker loopt moet je er net zo goed rekening mee houden.

En ja, voor sommige HSP’ers is het lastig om er mee om te leren gaan, als je verkeerde dingen aangeleerd hebt door gevoel bijvoorbeeld te vermijden of omdat grenzen stellen best moeilijk kan zijn als je je zelfwaarde uit de goedkeuring van anderen haalt.
Coaching is dan een ideale manier om dit aan te pakken, dit kan je meer energie en positiviteit opleveren zodat je juist kan gaan genieten van de goede dingen van sensitief zijn. Geïnteresseerd? Kijk dan eens op mijn pagina over coaching voor HSP’ers.

In de toekomst hoop ik je nog meer tips en ideeën te geven over hoe je als hoogsensitief persoon fijner in het leven kan staan. Wil je op de hoogte blijven? Volg me dan op Facebook, Twitter of Instagram of schrijf je in voor de nieuwsbrief zodat je het gewoon als post in je mailbox krijgt!
Heb je vragen over hoogsensitiviteit of zou je nog meer over HSP willen weten? Laat dan hieronder een reactie achter!

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *